Alt Gastrointestinal Kanama (Makattan Kan Gelmesi)

Alt Gastrointestinal Kanama Nedir?

Kalın bağırsaktan veya rektumdan (kalın bağırsağın son kısmı) gelen kanamadır. Hastaneye yatışa yol açan sindirim sistemi sorunları arasında önemli bir yer tutar. Daha çok yaşlılarda görülür ve kan sulandırıcı ilaçların artan kullanımıyla sıklığı artmaktadır. Çoğu kanama kendiliğinden durur.

Nasıl Ortaya Çıkar?

• Makattan parlak kırmızı kan gelmesi veya dışkıyla birlikte kan
• Koyu kırmızı-bordo renkli dışkı
• Gözle görülmeyen, yavaş ve uzun süreli kan kaybı: kansızlık (demir eksikliği anemisi), halsizlik, çabuk yorulma

Hızlı seyreden bir üst sindirim sistemi (mide, oniki parmak bağırsağı) kanaması da makattan parlak kırmızı kan olarak görülebilir. Bu yüzden kaynağın doktor tarafından belirlenmesi gerekir.

Nedenleri Nelerdir?

En sık nedenler şunlardır (yüzdeler derlemede verilen aralıklardır):

• Divertikül kanaması (%20–50)
• Makat bölgesi kaynaklı kanama: hemoroid, çatlak (%13–20)
• İskemik kolit (bağırsağa kan akımının azalması) (%5–20)
• Polip ve kalın bağırsak tümörleri (%10–15)
• Polip alınması gibi girişimlerden sonra kanama (%2–7)
• Damar anormallikleri (%3–6)
• İnflamatuar bağırsak hastalıkları (%3–5) ve enfeksiyöz kolit (%2–5)

Kanın görülmesi tek başına nedenin ne olduğunu göstermez. Parlak kırmızı kanama her zaman hemoroid anlamına gelmez; nedeni belirlemek için muayene gerekir.

Değerlendirme Nasıl Yapılır?

• Öykü, karın muayenesi ve makat muayenesi (rektal tuşe)
• Kan tahlilleri (hemoglobin, pıhtılaşma testleri)
• Hastanın durumuna göre risk değerlendirmesi: hafif ve durumu stabil hastalar izlem için taburcu edilebilir; riski yüksek hastalar hastanede yatırılır
• Kolonoskopi: kanama kaynağını bulmak ve çoğu zaman aynı anda tedavi etmek için ilk seçeneklerden biridir. Doğru görüntü için bağırsağın temizlenmesi gerekir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografi: durumu stabil olmayan veya bağırsak temizliğini kaldıramayan hastalarda kanayan damarı bulmak için kullanılır.

Tedavi Nasıl Yapılır?

• Önce durumun stabilize edilmesi: Sıvı verilir, gerekirse kan nakli yapılır. Kan sulandırıcı ve ağrı kesici (NSAİ) ilaçların kullanımı doktor tarafından gözden geçirilir; kendi başınıza bırakmayın.
• Kolonoskopi ile tedavi: Kanayan yer klips, enjeksiyon, koter veya kanama durdurucu sprey ile kapatılabilir. Bu yöntem özellikle divertikül kanamasında, damar anormalliklerinde ve polip alındıktan sonraki kanamada etkilidir.
• Anjiyografi ve embolizasyon: Kanayan yer BT ile bulunursa, radyolog damarı kateterle tıkayabilir.
• Ameliyat: Yalnızca diğer yöntemlere rağmen kanama sürerse veya durum bozulursa gerekir. Kanama yeri belirlenmişse yalnızca o bölge çıkarılır. Kaynak bulunamayan ağır kanamada kalın bağırsağın tamamının alınması gerekebilir. “Tahmine dayalı”, kaynak belirlenmeden yapılan sınırlı çıkarma önerilmez, çünkü kanamanın tekrarlama riski yüksektir.

Kanama kontrol altına alınsa bile hastaların bir kısmında hastanede (%22’ye kadar) veya taburculuktan sonra (%16’ya kadar) yeniden kanama olabilir. Yeniden kanama olursa değerlendirme yeniden yapılır.

Yeniden Kanamayı Önlemek İçin

• Ağrı kesici (NSAİ) ilaçları gerekmedikçe kullanmayın.
• Kan sulandırıcı ilaçları doktorunuzun belirlediği dozda ve şekilde kullanın; kendi başınıza kesmeyin veya değiştirmeyin.
• Kanamaya neden olan hastalığın (divertikül, hemoroid, polip, iltihaplı bağırsak hastalığı) takibini ve tedavisini aksatmayın.

Ne Zaman Hemen Başvurmalıyım?

• Çok miktarda veya durmayan kanama
• Baş dönmesi, bayılma hissi, çarpıntı, solukluk, soğuk terleme
• Kanamayla birlikte şiddetli karın ağrısı veya ateş
• Kan sulandırıcı kullanıyorsanız herhangi bir kanama
• Kanama kısa sürse bile, tekrarlıyorsa veya kansızlık belirtileri varsa muayene olun.