Genetik ve Kolorektal Kanserler

Genetik ve Kolorektal Kanserler Arasındaki İlişki Nedir?

Genler, anne ve babamızdan bize geçen kalıtım bilgileridir. Bazı hastalıklara yatkınlık da genlerle geçebilir. Kolon ve rektum kanserlerinin çoğu ailede başka kimsede olmadan ortaya çıkar. Ancak bazı ailelerde bu kanser daha sık görülür. Bu yüzden doktorunuza ailenizdeki kanser öyküsünü ayrıntılı anlatmanız çok önemlidir.

Değişik Tiplerde Kolorektal Kanserler Var mıdır?

Evet. Genetik açıdan üç grupta değerlendirilir.

• Sporadik: En sık görülen tiptir. Ailede başka kolorektal kanser yoktur. Kanser tanısı almış kişinin anne, baba, kardeş ve çocuklarında risk yaklaşık 2 kat artar. Bu yüzden yakınlarınızı bilgilendirin; onlar da doktorlarıyla tarama planı yapmalıdır.
• Ailesel: Ailede birden fazla kişide kanser görülür, ancak belirli bir gen bozukluğu bulunmaz. Ailede 50 yaşından önce kanser olmuşsa veya birden fazla yakında varsa risk daha yüksektir.
• Kalıtsal: Belirli bir gendeki bozukluk ailede kuşaktan kuşağa geçer. Hepsi arasında en sık görülen Lynch sendromudur. Diğerleri FAP, MAP, Peutz-Jeghers sendromu, jüvenil polipozis ve dişli (serrated) polipozistir. Bu sendromların çoğunda bağırsakta çok sayıda polip gelişir ve polipler zamanla kansere dönüşebilir. Lynch sendromu, rahim ve yumurtalık gibi başka organların kanser riskini de artırır.

Ailemdeki Bireyler (Kanserli) Hakkında Kolon ve Rektum Cerrahına Ne Tür Bilgiler Vermeliyim?

• Polip veya kolorektal kanser saptanan yakınlarınızın size akrabalık derecesi ve tanı aldıkları yaş
• Kadın yakınlarınızda rahim ve yumurtalık kanseri varsa ayrıntıları
• Ailede mide, idrar yolu veya pankreas kanseri olan kişiler
• Ailede genetik test yaptıran biri varsa sonucu

Bu Bilgilerle Kolon ve Rektum Cerrahı Ne Yapar?

Cerrahınız bu bilgilerle sizin kanser riskinizi değerlendirir ve gerekirse ek testler ister: kolonoskopi, genetik danışmanlık ve genetik testler. Sonrasında düzenli aralıklarla takip planlar.

Takip Nasıl Yapılır?

Risk ne kadar yüksekse takip o kadar erken başlar ve o kadar sık yapılır. Aşağıdaki tablo genel bir fikir vermek içindir. Size uygun plan doktorunuz tarafından belirlenir.

Yüksek riskli kişilerde temel yöntem kolonoskopidir. Dışkı veya kan testleri bu kişilerde kolonoskopinin yerini tutmaz.

Düzenli Takip Kanseri Önler mi?

Düzenli kolonoskopi kanser riskini ve kansere bağlı ölümü belirgin biçimde azaltır, çünkü polipler kansere dönüşmeden alınır. Lynch sendromunda takibe rağmen kanser gelişebilir. Bu nedenle kolonoskopi öncesi bağırsak temizliğini iyi yapın, takip tarihlerini aksatmayın ve şikâyet olursa randevuyu beklemeyin.

Ne Zaman Hemen Başvurmalıyım?

Dışkıda kan, nedeni bulunamayan kansızlık, dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik veya karın ağrısı varsa doktorunuza başvurun.