Rektosel

Rektosel Nedir?

Rektosel, rektumun (kalın bağırsağın son bölümü) ön duvarının vajene doğru fıtıklaşmasıdır. Kadınlarda görülür; yaş ilerledikçe daha sık rastlanır. Rektosel çoğu zaman yakınma yapmaz. Küçük rektoseller (2 cm’den küçük) yaygındır ve genellikle belirti vermez. Daha büyük rektoseller (özellikle 4 cm’den büyük) dışkılama güçlüğü ve vajende dolgunluk gibi yakınmalarla ilişkili olabilir. Rektosele bazen mesanenin (sistosel), ince bağırsağın (enterosel) veya rahmin vajene doğru sarkması da eşlik eder.

Rektosele Ne Neden Olur?

Rektosel, leğen tabanını destekleyen kas ve bağ dokularının zayıflamasıyla ilişkilidir. En sık belirtilen risk faktörleri ileri yaş, doğum sayısı, anal sfinkter (kapatma kası) yaralanması ve rahmin alınmasıdır. Uzun süren ıkınma ve sert dışkı da dışkılama bozukluğuyla ilişkilidir. Hiç doğum yapmamış genç kadınlarda daha seyrek de olsa görülebilir.

Rektosel Belirtileri Nelerdir?

• Dışkılamada güçlük, ıkınma ve tam boşalamama hissi
• Dışkılamak için vajene veya perineye parmakla bastırma ihtiyacı
• Vajende dolgunluk, kitle veya sarkma hissi; leğen bölgesinde basınç

Rektosel olan her kadında bu yakınmaların nedeni rektosel olmayabilir. Aynı yakınmalar dışkılama sırasında kasların uyumsuz çalışması, bağırsak duyarlılığındaki bozukluklar veya sert dışkıyla da ortaya çıkabilir. Bu nedenle yakınmanın gerçekten rektoselden kaynaklandığını belirlemek önemlidir.

Rektosel Tanısı Nasıl Konur?

Tanı için önce muayene yapılır; rektosel, vajen ve rektum muayenesinde değerlendirilir. Gerekirse defekografi (dışkılama sırasında çekilen röntgen veya MR görüntüleme) veya ultrason ile rektoselin büyüklüğü, boşalıp boşalmadığı ve eşlik eden sarkmalar görüntülenir. Ayrıca anorektal manometri (anüs ve rektum basınç ölçümü) gibi testler dışkılama işlevini değerlendirmek için kullanılabilir. Muayene ve görüntüleme sonuçları her zaman birbiriyle uyumlu olmaz; rektoselin büyüklüğü de yakınmanın şiddetini tek başına belirlemez. Bu yüzden tanı ve tedavi kararı, yakınmalar ve test sonuçları birlikte değerlendirilerek verilir.

Rektosel Ne Zaman Tedavi Edilir?

Yakınma yapmayan rektosele tedavi gerekmez. Tedavi, yakınmalar günlük yaşamınızı olumsuz etkilediğinde planlanır. Yakınmaların rektoselden mi yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığını belirlemek için kolon ve rektum hastalıkları konusunda deneyimli bir cerraha başvurmanız önerilir.

Rektosel İçin Hangi Tedaviler Uygulanır?

Cerrahi dışı tedavi

İlk basamak tedavi cerrahi değildir. Dışkıyı yumuşak tutmak ve ıkınmayı azaltmak için lifli beslenme ve yeterli sıvı alımı önerilir. Dışkılama sırasında kasların uyumsuz çalıştığı hastalarda biyofeedback (geri bildirimle leğen tabanı egzersizi) tedavisi uygulanır. Bu tedaviyle rektoseli olan hastaların çoğunda (bir çalışmada %71) yakınmalarda düzelme görülmüştür. Uzun süre ıkınmayın; dışkılama olmuyorsa tuvaletten çıkıp daha sonra tekrar deneyin.

Cerrahi tedavi

Ameliyat, yakınmaları büyük olasılıkla rektoselden kaynaklanan ve düzenli cerrahi dışı tedaviye yanıt vermeyen hastalarda düşünülür. Rektosel onarımı vajenden, perineden (vajen ile anüs arasındaki bölge) veya anüsten yapılabilir. Karından yapılan ameliyatlar (rektopeksi) esas olarak rektumun içe geçmesi veya rahim/vajen sarkması eşlik ettiğinde gündeme gelir. Hangi yöntemin seçileceği, rektoselin özelliklerine ve eşlik eden sorunlara göre değişir. Gerektiğinde kolorektal cerrah ve kadın hastalıkları/ürojinekoloji uzmanı birlikte değerlendirir ve bazen birlikte ameliyat eder. Vajenden yapılan onarımlarda yapay ağ (mesh) kullanımı, güvenlik kaygılarıyla birçok ülkede yasaklanmıştır.

Ameliyat sonuçları hakkındaki bilgiler çoğunlukla gözlemsel çalışmalara dayanır. Hastaların yaklaşık %67–78’i ameliyattan genel olarak memnun kalır; ıkınma, eksik boşalma ve parmakla yardım ihtiyacı gibi yakınmalar hastaların yaklaşık %30–50’sinde azalır. Yaklaşık iki yıl içinde yaklaşık %17 hastada rektosel yeniden görülebilir. Sık bildirilen sorunlar arasında geçici idrar yapma güçlüğü ve ilişki sırasında ağrı vardır.