Robotik Cerrahi

Robotik cerrahi, kapalı (minimal invaziv) ameliyatın bir çeşididir. Laparoskopik cerrahide olduğu gibi karın duvarındaki küçük kesilerden girilerek ameliyat yapılır. Fark, cerrahın aletleri doğrudan elinde tutmak yerine, ameliyathanede bir konsolda oturarak robotik kolları yönetmesidir. Robot ameliyatı kendi başına yapmaz; her hareketi cerrah kontrol eder.

Ameliyat Nasıl Yapılır?

Laparoskopik ameliyatta olduğu gibi karında birkaç küçük kesi açılır ve karın içi karbondioksit (CO2) gazı ile şişirilir. Robotun ince kolları ve kamera bu kesilerden karın içine yerleştirilir. Cerrah konsoldan, üç boyutlu ve büyütülmüş bir görüntüye bakarak çalışır. Cerrahın el ve bilek hareketleri robotik aletlere aktarılır. Aletlerin uçları insan bileği gibi her yöne bükülebilir. Bu sayede özellikle dar alanlarda hassas hareket etmek kolaylaşır. Ameliyat sırasında ekip hasta başında da bulunur.

Robotik Cerrahinin Avantajları Nelerdir?

Robotik ameliyat da kapalı bir yöntem olduğu için açık ameliyata göre ameliyat sonrası ağrı genellikle daha azdır, bağırsak işlevleri daha erken döner, hastanede kalış daha kısadır ve ameliyat izi küçüktür. Robotik yönteme özgü avantajlar şunlardır:

• Üç boyutlu ve büyütülmüş görüntü
• Bilek gibi bükülebilen, hassas aletler
• Cerrah için daha rahat çalışma pozisyonu

Bu özellikler, pelvisin (leğen kemiği bölgesi) dar ve derin alanında, özellikle rektum ameliyatlarında yararlı olabilir. Ancak robotik cerrahinin laparoskopik cerrahiye üstün olduğu kesin olarak gösterilmemiştir. Rektum kanseri ameliyatlarında yapılan en büyük randomize çalışmada robotik ve laparoskopik yöntemler arasında açık ameliyata geçiş, kanser cerrahisinin kalitesi ve işlev sonuçları açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Obez ve erkek hastalarda açık ameliyata geçiş ihtiyacının robotik yöntemde daha az olabileceğine dair bir eğilim bildirilmiştir.

Robotik Cerrahi ile Hangi Ameliyatlar Yapılabilir?

Kalın bağırsak ve rektum ameliyatlarının birçoğu robotik yöntemle yapılabilir. Robotik yöntem özellikle rektum kanseri ameliyatlarında, orta ve alt rektumdaki tümörlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Laparoskopik cerrahi sayfasında sayılan diğer hastalıklar için de uygun olabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğuna hastalığınıza, tümörün yerine, vücut yapınıza ve cerrahın deneyimine göre birlikte karar verilir. Robotik sistem her merkezde bulunmayabilir.

Robotik Cerrahide Yeni Gelişmeler Nelerdir?

Robotik ve kapalı cerrahideki bazı yeni uygulamalar şunlardır. Bunlar her merkezde ve her hastada uygulanmaz.

• Floresan görüntüleme: Ameliyat sırasında damardan verilen özel bir boya (indosiyanin yeşili) sayesinde bağırsağın kan akımı ekranda görülebilir. Bağırsak uçlarının yeterli kanlanıp kanlanmadığının anlaşılması, bağlantı yerinde sızıntı riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir. Aynı yöntem idrar kanalının (üreter) ve lenf bezlerinin görülmesine de yardımcı olabilir.
• Doğal yoldan parça çıkarma: Ameliyatta çıkarılan bağırsak parçası, karında büyük bir kesi yerine makattan (kadınlarda bazen vajinadan) çıkarılabilir. Seçilmiş hastalarda ağrıyı ve yara sorunlarını azaltabilir. Ameliyat süresi daha uzun olabilir ve teknik olarak daha zordur.
• Tek port robot ve makattan (transanal) ameliyatlar: Yeni tek port robot sistemi, tek bir küçük girişten üç alete kadar kullanılmasını sağlar. Çok erken evre rektum tümörlerinin makattan çıkarılmasında mevcut yöntemlerle benzer sonuçlar bildirilmiştir. Makattan başlanarak yapılan rektum kanseri ameliyatlarının (transanal TME) robotla birlikte kullanımı umut vericidir; ancak uzun dönem verileri sınırlıdır ve öğrenme süreci uzundur. Bu nedenle yalnızca deneyimli merkezlerde uygulanmalıdır.

Robotik Cerrahi Ne Kadar Güvenlidir?

Robotik cerrahi, uygun hastada deneyimli bir ekip tarafından yapıldığında laparoskopik cerrahi ile benzer güvenlik ve kanser sonuçlarına sahiptir. Ameliyat öncesinde cerrah, sizin için kapalı veya robotik yöntemin uygun olup olmadığını değerlendirir. Daha önce geçirilmiş ameliyatlara bağlı yoğun yapışıklıklar, karın içinde ciddi iltihap, çok büyük tümörler veya acil durumlar kapalı yöntemleri zorlaştırabilir. Bazı kalp ve akciğer hastalıklarında karın içine verilen gaz da sorun yaratabilir. Gerekirse ameliyat sırasında açık ameliyata geçilebilir. Bu bir başarısızlık değil, hastanın güvenliği için alınan bir karardır.

Her ameliyatta olduğu gibi anestezi, kanama, enfeksiyon, bağırsak bağlantısında sızıntı ve çevre organlarda yaralanma gibi komplikasyonlar görülebilir. Rektum ameliyatlarında idrar, cinsel ve bağırsak işlevlerinde değişiklikler olabilir. Yeni bir teknikte olduğu gibi robotik cerrahide de sonuçlar cerrahın eğitimine ve deneyimine bağlıdır. Risklerin düzeyi ameliyatın türüne, hastalığın durumuna, genel sağlık durumunuza ve eşlik eden hastalıklara göre değişir. Sizin için olası riskleri cerrahınız ayrıca anlatacaktır.