Biyofeedback Tedavisi

Biyofeedback Nedir?

Biyofeedback, normalde fark etmediğimiz kas çalışmasını bir cihaz yardımıyla ekranda görmenizi ve böylece bilinçli olarak kontrol etmeyi öğrenmenizi sağlayan, ilaçsız ve ameliyatsız bir eğitim yöntemidir. Anüsün içine veya çevresine yerleştirilen küçük bir sensör kasların gücünü ve gevşemesini ölçer; sonuç ekranda çizgi veya grafik olarak görünür. Ağrılı bir işlem değildir. Fizyoterapist veya eğitimli bir sağlık personeli size neyi nasıl yapacağınızı adım adım gösterir.

Hangi Durumlarda Kullanılır?

• Dışkı kaçırma: Anüs kaslarının (sfinkter) ve pelvik taban kaslarının gücünü, dayanıklılığını ve koordinasyonunu artırmayı amaçlar. Dışkı geldiğini daha erken fark etmeyi ve kasları doğru zamanda kasmayı öğretir.
• Tıkayıcı dışkılama (dışkılama kaslarının uyumsuz çalışması): Bazı kişilerde ıkınırken anüs ve pelvik taban kasları gevşemek yerine istemsizce kasılır; dışkı çıkamaz, kabızlık oluşur. Biyofeedback bu hatalı kas çalışmasını düzeltmeyi öğretir.

Bu yöntem herkese uygun değildir. Tıkayıcı dışkılama için önce anorektal manometri ve balon çıkarma testi gibi tetkiklerle nedenin gerçekten dışkılama kaslarının uyumsuzluğu olduğu gösterilmelidir; kolon hareketinin yavaş olduğu kabızlıkta (yavaş geçişli kabızlık) tek başına yeterli değildir.

Seanslarda Neler Yapılır?

• Tetkik sonuçlarınız ve yakınmalarınız gözden geçirilir.
• Dışkı kaçırmada: Ekranı izleyerek anüs kaslarını kasma ve bırakma egzersizleri yapılır; kasma gücü ve süresi her seansta artırılmaya çalışılır.
• Tıkayıcı dışkılamada: Karın solunumu (diyafragma solunumu) ve doğru oturma/ıkınma pozisyonu öğretilir. Ekran eşliğinde ıkınırken anüs kaslarını gevşetmeyi çalışırsınız. Gerekirse içi su dolu küçük bir balonu dışarı çıkarma çalışması yapılır.
• Ev programı: Her seansta öğrendiklerinizi günlük evde uygulamanız istenir. Bazı merkezlerde ev tipi cihazlar da kullanılabilir.

Kaç Seans, Ne Kadar Sürer?

Program kişiye ve merkeze göre değişir. Çalışmalarda genellikle yaklaşık altı seans uygulanmış, her seans yaklaşık bir saat sürmüş ve seanslar iki haftada bir ile haftalık aralıklarla yapılmıştır. Bazı hastalarda daha uzun program gerekebilir. Düzelme çoğu zaman ilk seanslarda başlar, ancak kalıcı olması için evdeki çalışmanın düzenli sürdürülmesi önemlidir.

Ne Kadar İşe Yarar?

Tıkayıcı dışkılamada biyofeedback, ilaç ve kas gevşetici tedavilere göre daha etkili bulunmuştur ve uygun hastalarda ilk tercih edilen tedavidir. Gözlemsel çalışmalarda hastaların yaklaşık üçte ikisinde yakınmalar belirgin biçimde azalmıştır. Dışkı kaçırmada da yakınmaları azaltabilir; özellikle diğer basit önlemlerle yeterli yanıt alınamayan hastalarda yararı gösterilmiştir. Ancak herkeste tam düzelme beklenmez; yanıt vermeyen hastalar için başka tedaviler vardır.

Dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı, bağırsak alışkanlığında yeni ve kalıcı değişiklik veya şiddetli ağrı gibi yakınmalarınız varsa önce doktorunuza başvurun; bu durumlarda biyofeedback başlamadan nedenin araştırılması gerekir.