Kolon ve Rektum Polipleri

Polip Nedir?

Kalın bağırsağın ve rektumun iç yüzünden bağırsak boşluğuna doğru büyüyen oluşumlara “polip” denir. Bazıları saplı, bazıları sapsız ve yayvandır. Polipler erişkinlerde sık görülür ve yaşla artar. Çoğu iyi huyludur; ancak bazı türleri yıllar içinde kansere dönüşebilir. Bu yüzden polipleri bulup çıkarmak, kolorektal kanseri önlemenin en etkili yollarından biridir.

Polip Çeşitleri Nelerdir?

Polipin türü yalnızca patoloji incelemesiyle kesinleşir:

• Adenom: En sık görülen kanser öncüsü polip. Büyüdükçe riski artar; 1 cm ve üzeri olanlar veya hücre değişikliği belirgin olanlar “ileri adenom” sayılır.
• Serrated polip: Yassı ve soluk olduğu için kolonoskopide gözden kaçabilir, çoğunlukla sağ kolonda görülür. Bazı türleri (sessile serrated lezyon) kansere dönüşebilir, genellikle yavaş ilerler.
• Hiperplastik polip: Genellikle küçük ve sol taraftadır. Çoğu zaman zararsızdır, nadiren kansere ilerler.
• Diğer (inflamatuar, hamartomatöz): Bağırsak iltihabı veya bazı kalıtsal hastalıklarla ilişkilidir. Kendileri kanser öncüsü değildir, ancak bazı kalıtsal sendromlarda kanser riski vardır.

Polipler Neden Oluşur ve Kansere Nasıl Dönüşür?

Polipler, bağırsak iç yüzeyindeki hücrelerde zamanla biriken gen değişiklikleriyle oluşur. Bu değişiklikler yaşla artar ve çoğu kalıtsal değildir. Bazı ailelerde ise kalıtsal gen değişiklikleri çok sayıda polipe ve erken yaşta kansere yol açar. Sigara, beslenme ve yaşam tarzı da riski etkiler. Polip büyüdükçe içinde kanser gelişme olasılığı artar. Dönüşüm genellikle yıllar, çoğu zaman 10 yıldan fazla sürer; bu süre, polipleri kansere dönüşmeden yakalama fırsatı verir.

Poliplerin Semptomları Nelerdir?

Çoğu polip şikâyet vermez ve başka bir nedenle yapılan kolonoskopide tesadüfen bulunur. Bazıları kanama, sümüksü akıntı veya bağırsak alışkanlığında değişiklik yapabilir. Karın ağrısı çok nadirdir.

Poliplere Tanı Nasıl Konur?

Tanı çoğunlukla kolonoskopi ile konur. Bağırsağın içi kameralı ince bir aletle incelenir. Ancak bazen başka endoskopik yöntemler de kullanılır:

• Rijid rektosigmoidoskopi: Anüsten itibaren yaklaşık 20-25 cm’yi gösterir. Lavman yeterlidir, uyuşturma gerekmez.
• Fleksibl rektosigmoidoskopi: Yaklaşık 60 cm’yi gösterir. Lavman yeterlidir, uyuşturma gerekmez.
• Kolonoskopi: Kalın bağırsağın tamamı görülür. Önceden diyet ve ağızdan bağırsak temizleme ilacı gerekir. İşlem sedasyon (hafif anestezi) ile yapılır.

Kolonoskopi dışındaki yöntemle polip bulunursa mutlaka ardından kolonoskopi yapılmalıdır. Bir polibi olanda başka bölgelerde de polip olma olasılığı yüksektir.

Polip Tedavi Edilmeli midir?

Evet. Bir polibin kansere dönüşüp dönüşmeyeceğini görünümüne bakarak kesin söyleyemeyiz. Bu nedenle bulunan poliplerin çoğu çıkarılır ve patoloji laboratuvarında incelenir. Çok küçük ve iyi huylu görünen bazı polipleri doktorunuz çıkarmayabilir.

Çoğu polip kolonoskopi sırasında, ek bir işleme gerek kalmadan çıkarılır. Küçük polipler tel halka ile (kement) kesilir. Büyük yayvan polipler, altlarına sıvı verilerek kaldırılıp tek parça çıkarılır. Yaklaşık 2 cm ve üzeri, zor yerleşimli, kanser şüpheli veya tekrarlayan polipler bu işlemde deneyimli bir merkezde çıkarılmalıdır. Kanser belirtisi taşıyan veya bağırsak duvarına derin yayılmış poliplerde ameliyat gerekebilir.

Polip Çıkarılması Güvenli midir?

Genel olarak güvenlidir. Karın şişliği ve ağrısı sık, ama geçicidir. İşlem sırasında veya sonraki 2 hafta içinde kanama olabilir; kan sulandırıcı kullanıyorsanız doktorunuza söyleyin. Bağırsakta delinme ve ateşle birlikte karın ağrısı (polipektomi sonrası) nadirdir. Büyük polip çıkarılması daha fazla risk taşır.

Polipler Tekrarlar mı?

Polip tam çıkarılırsa aynı yerde tekrarı az görülür. Büyük polipler parça parça çıkarıldıysa küçük bir kalıntı kalabilir; bu nedenle erken kontrol kolonoskopisi yapılır. Ancak bağırsağın başka bir yerinde yeni polip gelişebilir. Bu yüzden deneyimli bir doktorla düzenli kolonoskopi takibi gerekir. Takip aralığı poliplerin sayısına, boyutuna ve patoloji sonucuna göre belirlenir.

Ne Zaman Başvurmalıyım?

Polip çıkarıldıktan sonra kanama, ateş veya artan şiddetli karın ağrısı olursa beklemeden başvurun; bu şikâyetler günler, hatta 2 haftaya kadar sonra çıkabilir. Dışkıda kan veya nedeni bulunamayan kansızlık varsa yaşınız ne olursa olsun doktora başvurun.