Doğumda Anal Sfinkter Yaralanması (OASIS)

OASIS Nedir?

Normal (vajinal) doğum sırasında doku yırtılabilir. Yırtık anüsü çevreleyen sfinkter kaslarına uzanırsa buna obstetrik anal sfinkter yaralanması (OASIS) denir. Derinliğine göre dört derecede sınıflandırılır; üçüncü ve dördüncü derece yırtıklar sfinkter kasını, dördüncü derece ayrıca anüs veya rektumun iç yüzünü de içerir. Tanı, doğumdan sonra yapılan muayeneyle konur; gerekirse anal ultrasonla ayrıntılandırılır.

Ne Kadar Sık Görülür?

Bu çalışma, çok sayıda araştırmanın sonuçlarını birleştirmiştir. Tüm vajinal doğumlarda OASIS görülme sıklığı yaklaşık %4’tür (100 doğumda 4). Bazı durumlarda risk artar:

• İlk doğumda yaklaşık %5; daha önce doğum yapmış kadınlarda yaklaşık %2,5.
• Doğumda alet kullanılırsa: forseps ile yaklaşık %12, vakum ile yaklaşık %7.
• Birlikte olduklarında risk en yüksektir: ilk doğumda forseps kullanıldığında yaklaşık beşte bir (%19). Bu değer az sayıda çalışmaya dayandığı için kesin değildir.

Sıklık ülkeler arasında değişmektedir; Kuzey Amerika çalışmalarında daha yüksek (yaklaşık %6,5), diğer kıtalarda %2–4 bulunmuştur. Nedeni net değildir.

Riski Etkileyen Başka Etkenler

Alet kullanımı ve ilk doğum dışında, diğer derlemelerde ileri gebelik haftası, doğumun oksitosinle hızlandırılması, omuz sıkışması (distosi) ve kısa perine uzunluğu da ilişkili bulunmuştur. Epizyotomi (doğumda kontrollü kesi) konusunda sonuçlar tutarsızdır: bazı çalışmalarda özellikle yandan (mediolateral) açılan epizyotomi alet kullanılan doğumlarda koruyucu bulunmuş, bazılarında yarar gösterilememiştir. Kararı doğumu yaptıran ekip, o andaki duruma göre verir.

Neden Önemlidir?

OASIS, dışkı veya gaz kaçırmanın başlıca nedenlerinden biridir. Dışkı kaçırma sosyal yaşamı, iş yaşamını, aile ilişkilerini ve ruh sağlığını etkileyebilir. Yırtığın derecesi arttıkça kaçırma riski de artar. Doğumdan hemen sonra, deneyimli bir cerrah tarafından yapılan onarımın, sonradan yapılan onarımdan daha iyi sonuç verdiği bildirilmiştir. Muayene ile fark edilmeyen sfinkter hasarları da olabilir; bu nedenle doğum sonrasında yakınmalarınızı mutlaka söyleyin.

Doğum Sonrasında Neye Dikkat Etmelisiniz?

• Gaz, sıvı veya katı dışkıyı tutmakta güçlük, ani sıkışma hissi, dışkılama sonrası kirlenme veya dışkılama güçlüğü varsa bekleyip geçmesini umut etmeyin; hekiminize başvurun.
• Bu yakınmaların tedavisi vardır (pelvik taban egzersizleri, biyofeedback ve gerekirse diğer yöntemler). Ayrıntılar Dışkı Tutamama ve Biyofeedback sayfalarındadır.
• Kolorektal cerrah, kadın doğum uzmanı ve pelvik taban fizyoterapisti birlikte değerlendirme yapabilir.