Kabızlıkta Beslenme, Yaşam Tarzı ve İlaç Tedavisi

Kabızlıkta İlk Adım Nedir?

Kabızlık çoğu zaman tehlikeli bir hastalığın belirtisi değildir. Tek başına kabızlığın bağırsak kanseri riskini artırmadığı bildirilmiştir. Yine de yakınmanızın nedenini anlamak için hekiminiz sizi dinler ve muayene eder. Tedavi iki temel ilkeye dayanır: önce beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri, yeterli olmazsa ilaçlar. Yanıt alınamazsa nedeni daha ayrıntılı araştırılır.

Beslenme ve Yaşam Tarzı

• Lif: Lifli gıdalar (tam tahıllar, kepek, sebze, meyve, baklagiller) ve gerekirse lif takviyeleri ilk basamak tedavidir. Lifli beslenme, ilaç ve lavmana göre daha yumuşak bir yöntemdir. Çalışmalarda lif; dışkı sıklığını, dışkı kıvamını ve ıkınmayı iyileştirmiştir.
• Sıvı: Yeterli sıvı alımı, lifli beslenmeyle birlikte önerilir.
• Beklentiniz gerçekçi olsun: Lifin yararı herkeste aynı değildir. Başka bir nedeni olmayan kabızlıkta çoğu hasta yararlanırken, kolon hareketinin yavaş olduğu veya dışkılama kaslarının uyumsuz çalıştığı kabızlıkta hastaların büyük bölümü yalnızca lifle yeterince düzelmeyebilir.
• Kullandığınız ilaçlara bakın: Güçlü ağrı kesiciler (opioidler), bazı antidepresanlar, antikolinerjik ilaçlar, bazı tansiyon ilaçları (kalsiyum kanal blokerleri) ve kalsiyum takviyeleri kabızlığı artırabilir. İlaçlarınızı kendiniz bırakmayın; hekiminizle konuşarak doz veya ilaç değişikliği yapılabilir.

İlaç Tedavisi

• Ozmotik müshiller (ilk seçenek): Polietilen glikol (PEG) ve magnezyum tuzları bağırsağa su çekerek dışkıyı yumuşatır. Kılavuzda ilk basamak ilaç tedavisi olarak önerilir; PEG, laktüloza göre dışkı sıklığı ve kıvamında daha iyi sonuç vermiştir.
• Uyarıcı müshiller (yedek veya ikinci seçenek): Bisakodil ve sodyum pikosülfat bağırsak hareketini artırır. Kurtarma tedavisi olarak veya ozmotik ilaçlar yetersizse kullanılabilir. En sık yan etki karın ağrısıdır. Sinameki, kasara ve aloe içeren ürünlerin (bitkisel müshiller) kronik kabızlıkta etkinliği ve güvenliği iyi çalışılmamıştır.
• Prukaloprid: Bağırsak hareketini artıran, reçeteyle kullanılan bir ilaçtır; çalışmalarda 12 haftada etkili görünmüştür. Uzun süreli kullanımı için yeterli veri yoktur.

Hangi ilacı, hangi dozda ve ne kadar süre kullanacağınıza hekiminiz karar verir; sürekli kullanımı kendiniz sürdürmeyin.

Tedavi Yetmezse

Lif ve ozmotik ilaçlara rağmen düzelme olmuyorsa, dışkıyı dışarı atmakta bir sorun olup olmadığı araştırılır (anorektal manometri, balon testi, defekografi). Dışkılama kaslarının uyumsuz çalıştığı gösterilirse ilk tedavi biyofeedbacktir. Ayrıntılar Tıkayıcı Dışkılama ve Biyofeedback sayfalarındadır. Ameliyat ancak ayrıntılı değerlendirmeden sonra ve seçilmiş hastalarda gündeme gelir.

Hangi Durumlarda Gecikmeden Başvurmalısınız?

Kabızlığa şunlar eşlik ediyorsa beklemeyin: dışkıda veya makattan kanama, dışkı çapında incelme, açıklanamayan kilo kaybı, kansızlık veya ailede bağırsak kanseri öyküsü. Bu durumlarda genellikle kolonoskopi gerekir.