İleri Yaşta Kalın Bağırsak Ameliyatına Hazırlık

Yaş Ameliyat İçin Engel Değildir

Kalın bağırsak ve rektum kanseri en sık 70–75 yaş civarında görülür ve tedavide en iyi kür şansını ameliyat sağlar. İleri yaşta ameliyat olan hastaların sağlık durumları çok farklıdır: bazı hastalar çok dinç, bazıları ise “kırılgan”dır. Kırılganlık, yaşa bağlı olarak vücudun yedeklerinin azalması ve günlük stres veya hastalıklarla başa çıkma gücünün düşmesi demektir. Ameliyat sonrası sorun ve işlev kaybı riski bu hastalarda daha yüksektir. Bu nedenle ameliyat öncesi ve sonrası bakımı iyi planlamak önemlidir.

Ameliyata Hazırlık (Prehabilitasyon) Nedir?

Ameliyattan önceki günlerde veya haftalarda vücudu ameliyata hazırlamayı amaçlayan programdır. Üç bölümden oluşur:

• Egzersiz: kondisyonu ve yürüme gücünü korumak veya artırmak.
• Beslenme: beslenme durumunu iyileştirmek (örneğin protein desteği).
• Psikolojik destek: kaygıyı ve ameliyat stresini azaltmak.

Ameliyat Sonrası Hızlı İyileşme Programı (ERAS)

ERAS, ameliyat öncesi, sırası ve sonrasındaki bakımı standart bir programa bağlayan yaklaşımdır. İleri yaştaki hastalarda ameliyat sonrası erken dönemi iyileştirdiği ve sorunları azalttığı gösterilmiştir. Hazırlık programının ERAS’e eklenmesinin ek yarar sağlayıp sağlamadığı ise tartışmalıdır.

Araştırmalar Ne Gösteriyor?

Bu çalışma, kalın bağırsak kanseri nedeniyle ameliyat olan 65 yaş civarı ve üzeri 547 hastayı içeren altı araştırmanın sonuçlarını birleştirmiştir. Hastaların hepsi ERAS programı içindeydi; bir bölümüne ek olarak egzersiz, beslenme ve psikolojik destekten oluşan hazırlık programı uygulanmıştır.

• Hazırlık programına katılan hastaların altı dakikalık yürüme mesafesi ortalama yaklaşık 18 metre daha fazla bulunmuştur.
• Hastanede kalış süresi, ameliyat sonrası sorunlar ve yaşam kalitesi açısından anlamlı fark görülmemiştir.
• Programlarla ilişkili istenmeyen bir etki bildirilmemiştir.

Yani hazırlık programının herkeste ameliyat sonucunu belirgin biçimde değiştirdiği gösterilememiştir. Araştırmalara genellikle görece dinç hastalar alınmıştır; yararın daha çok kırılgan veya riskli hastalarda olabileceği düşünülmektedir, ancak bu henüz kanıtlanmamıştır.

Ne Yapabilirsiniz?

• Ameliyat öncesinde cerrahınıza genel sağlık durumunuzu, kullandığınız ilaçları, beslenme alışkanlıklarınızı ve yürüme gücünüzü anlatın.
• Merkezinizde ameliyat sonrası hızlı iyileşme (ERAS) programı uygulanıp uygulanmadığını ve size hangi hazırlıkların önerildiğini sorun.
• Beslenme, yürüme ve kaygınızla ilgili destek isteyebilirsiniz. Önerilen programı düzenli sürdürmeniz sonucu etkiler.
• Kendi başınıza zorlu bir egzersiz veya beslenme programı başlatmayın; programı cerrahınız ve ekibiyle birlikte belirleyin.